Your browser (Internet Explorer 7 or lower) is out of date. It has known security flaws and may not display all features of this and other websites. Learn how to update your browser.
2004 yılında bir yıl uyguladıktan sonra bıraktığımız enflasyon muhasebesi 2023 yılı sonu itibarıyla tekrar hayatımıza girdi. Bu yazımızda sizlerle belki yılın en popüler konusu olan ve yaklaşık yirmi yıl sonra tekrar yapacağımız enflasyon düzeltmesine ilişkin özet bilgilendirme ve genel mantığın nasıl çalıştığına ilişkin basit bir örnekle sizleri bilgilendirmek istedik.
Sosyal güvenlik mevzuatına göre, işverenlerin/ alt işverenlerin/sigortalıyı geçici olarak devir alanların ilgili kanunlara (VUK, TTK vd) göre tutmak zorunda oldukları defterler ve dayanağı belgeler, SGK’ya yapılan bildirimlerin dayanağı niteliğinde sayılmaktadır.
Buna göre, kayıt kavramı; ilgili diğer yasalar (VUK, TTK, Dernekler Kanunu, Kat Mülkiyeti Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu) göre düzenlenmesi zorunlu olan defterlerin (yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri vd.) tümünü, belge kavramı da kayıtları doğrulayan veya kayıtlara dayanak olan tüm yazılı vesikaları (ücret ödeme bordrosu, ücret hesap pusulası, fatura, gider makbuzu, dekont, sevk irsaliyesi vd.) kapsamaktadır.
Geride bıraktığımız 2023 yılı içerisinde Rekabet Kurumu, rekabete dayalı piyasa düzeninin korunmasını teminen etkin ve kararlı yaklaşımıyla dikkat çekmiştir. Bu sayıdaki yazımız kapsamında bilhassa 2023 yılının son çeyreğinde Rekabet Kurumu’nun odağında bulunan aşağıdaki konuları sizlerle paylaşacağız:
Günümüz dünyasında yatırımcılar artık yalnızca karlılığa değil aynı zamanda sürdürülebilir olan projelere yatırım yapmayı tercih etmeye başladılar. Yatırımcıların bu projelere öncelik vermesindeki başlıca nedenlerden biri çeşitli ülke ve uluslararası fonların oluşturdukları “Yeşil Fonlar” ve yeni finansman kaynaklarının oluşturulması ile bu alanlardaki fonlama imkanlarının artmış olmasıdır. Oluşturulan fonlar sayesinde Paris Anlaşması, Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi birtakım uluslararası anlaşmalar ve inisiyatifler ile ülkelerin hem karbon emisyonlarının düşürülmesi noktasında belirlenen seviyelere çekilmesi konusunda hem de Sosyal, Çevresel ve Yönetişim (“ÇYS”) (Envirionmental, Social, Governance(ESG)) standartlarının her alanda uygulamaya geçirilmeye çalışılmaktadır.
Sonuna yaklaştığımız 2023 yılına baktığımızda, iklim krizi ve neticesinde yaşanan birçok doğa olayının bu yılda derin izler bıraktığını görüyoruz. Yıl boyunca dünyamızın farklı coğrafyalarında meydana gelen iklim değişikliğine bağlı birçok doğa olayı ekonomik ve sosyal düzeni oldukça etkiledi. Felaketlerin neden olduğu yıkım, temiz su kaynaklarına ve gıdaya erişim sıkıntısı küresel göç hareketlerinde artışa neden oldu. Geldiğimiz noktada iklim krizi, gezegenimiz için varoluşsal bir tehdittir. Bireylerin ve kurumların, bu tehdidin ciddiyetinin artık farkına varması, bunu ortadan kaldırmak için tüm olanaklarını kullanarak somut adımlar atması elzemdir. Bu kriz ile baş edebilmek için son dönemece gelmiş olabiliriz.
2023 yılının kalan bölümü ve 2024 yılı için dünya ve Türkiye ekonomisine ilişkin beklentileriniz neler? Kısa ve orta vadede otomotiv sektörüne dair öngörüleriniz nelerdir?
Pandemi ile başlayan çip krizi, ham madde bulunurluğu ve tedarik zincirinde yaşanan aksamanın yarattığı stok sorunu gibi eş zamanlı pek çok zorlu etkiyi büyük oranda geride bıraktığımız bir yıl oldu 2023. Bu sorunlar nedeniyle 2022 yılında karşılanamayan araç talebinin önemli bir kısmının bu yıla ertelenmesi sektörü hareketlendirdi.
Dünya ekonomisindeki genel tablo
Ekonomik aktivitenin en önemli göstergesi PMI verileridir. Dünya ekonomisine bir bütün olarak bakıldığında Küresel Bileşik PMI Endeksi’nin Eylül ayında da eşik değer 50,0’ın üzerinde olduğu görülüyor. Enkdeste 50,0 üzeri değerler reel büyümeye, 50,0 altı değerler ise reel daralmaya işaret eder. Buna göre dünya ekonomisinin bunca jeopolitik olumsuzluğa rağmen büyümeye devam ettiğini gözlemliyoruz. Ancak büyümenin merkezinde hizmetler sektörü olduğunu, imalat sektörünün dünya genelinde daralma yaşadığını belirtmemiz gerekiyor.
Operasyonel kiralama şirketleri ekseriyetle müşterileri ile genel çerçeve sözleşmesi imzalamakta ve bu sözleşme içerisinde araç kullanım şartları, süre ve kullanım limitleri, bakım ve diğer hizmetlerin sağlanması gibi işlemlere ilişkin açıklamalara yer vermektedir. Bu birinci tip sözleşmeler aynı bankaların bankacılık hizmet sözleşmelerinde olduğu gibi belli para ile ifade edilebilen bir tutar ve taahhüt içermeyen çerçeve sözleşmelerdir.
Bir şirket dış kaynaklardan sermaye artırımına başvurduğunda pay sahiplerinin yeni çıkarılan payları alamaması, pay oranlarını ve oy güçlerini olumsuz anlamda etkileyecek; pay sahibinin diğer pay sahipleri karşısında şirket yönetimi ve etkinliği anlamında daha zayıf konumda bulunmasına yol açacaktır. İşte bu sebeple pay sahiplerinin mal varlıksal hakları ile şirket yönetimindeki pozisyonlarını korumak amacıyla yeni çıkan paylarda pay sahiplerine rüçhan (yeni pay alma) hakkı tanınmıştır. Rüçhan hakkı, esas sermaye artırımında kullanılabilen bir haktır. Türk Ticaret Kanunu’nun ("TTK") 461. maddesinin birinci fıkrasına göre her pay sahibinin yeni çıkarılan payları, mevcut sermayedeki pay oranına göre alma hakkı vardır. Rüçhan hakkının kullanılması, sınırlandırılması, kaldırılması ve devrine ilişkin esaslar yine aynı madde uyarınca belirlenmiş ve pay sahibinin sermaye artırımı sebebiyle mal varlıksal ve yönetsel hak kaybına uğramasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre; SSK (4/a) statüsünde çalışan kişiler zorunlu işsizlik sigortası kapsamında olup, her ay maaşlarından işçi ve işveren payı olarak işsizlik sigortası primi kesilerek İş-Kur’a ödenmektedir.
Bu şekilde İş-Kur’a zorunlu işsizlik sigortası primi ödeyen kişiler ileride işsiz kaldıklarında gerekli şartları taşımaları halinde kendilerine İş-Kur tarafından işsizlik ödeneği ödenmektedir.