Yerinde inceleme yetkisi, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“Rekabet Kanunu”) ihlal edilip edilmediğinin ortaya çıkarılmasında kullanılan araçların başında gelmektedir. Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) yerinde incelemenin engellenmesine ilişkin son dönemdeki kararları, Kurul’un yerinde incelemelerin işleyişine verdiği önemi yansıtır niteliktedir. Bu kararlar, teşebbüslerin yerinde incelemenin gerekliliklerine tam bir uyumla hareket etmesi ve Kurum uzmanlarıyla iş birliği içinde olunmasının önemini bir kez daha vurgulamaktadır.

Bu yazıda, Kurul’un 2025 yılında yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılmasına ilişkin kararları kısaca ele alınmaktadır.

Yerinde İncelemenin Kanuni Dayanağı

Rekabet Kanunu’nun 15. maddesi, Kurum’a gerekli gördüğü hallerde, mahkeme kararı aranmaksızın, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunma yetkisi tanımaktadır. Kurum uzmanları yerinde inceleme sırasında; (i) teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir, (ii) belirli konularda yazılı ve sözlü açıklama isteyebilir, (iii) teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.

Rekabet Kanunu’nun 16. maddesinin (d) bendinde ise, yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılması durumlarında ilgili teşebbüsün gayrisafi gelirlerinin binde beşi oranında idari para cezası verileceği öngörülmüştür.

2025 Yerinde İncelemenin Engellenmesi ve Zorlaştırılması Kararları

Kurul’un, 2025 yılında yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılması sebebiyle hükmettiği birçok idari para cezası kararı bulunmaktadır. Bunlardan Kurum’un internet sitesinde de yayımlanıp kamuoyuna duyurulanları aşağıda dikkatinize sunulmaktadır:

• Tahsildaroğlu Süt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. kararı,
• Uğur Beton- Maruf OYSAL kararı,
• Tekyol Beton Sanayi Ticaret Ltd. Şti. kararı,
• IWALLET Kurumsal Hizmetler A.Ş. kararı,
• Pirelli Otomobil Lastikleri A.Ş. kararı,
• Kuzey Test Analiz Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. kararı,
• Pro Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. kararı,
• Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. kararı,
• Coca-Cola kararı.

Aşağıda, yukarıdaki kararlardan bazılarının dikkat çeken özellikleri incelenecektir.

Arzum: WhatsApp Yazışmalarının Silinmesi

Kurum, Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (“Arzum”) ve Fakir Elektrikli Ev Aletleri Dış Ticaret A.Ş. (“Fakir”) hakkında yürütülen ön araştırma kapsamında Arzum’un genel merkezinde yerinde inceleme gerçekleştirmiştir. Kurum yetkilileri saat 10.32’de danışmaya geldiklerini bildirmiş ve saat 10.36’da yetki belgelerini çalışanlara ibraz ederek yapılacak işlemler hakkında bilgi vermiştir. Yapılan incelemeler sırasında bazı şirket çalışanlarının birtakım kişilerle olan yazışmalarını ve çeşitli WhatsApp grup sohbetlerini 10.49 ve 10.52 saatlerinde sildikleri tespit edilmiştir. Bir başka çalışanın da bir grup sohbetini WhatsApp’ın “sohbeti temizle” özelliği kullanılarak saat 10.44’te sildiği saptanmıştır. Bir diğer şirket çalışanının ise tam saati tespit edilememekle birlikte kendi beyanına göre saat 10.30-10.35 civarında WhatsApp ve WhatsApp Business uygulamalarını telefonundan kaldırdığı ve geri yüklediği, bu sayede tüm yazışma içeriğini telefonundan kaldırdığı tespit edilmiştir.

Kurul yaptığı değerlendirmede, Arzum çalışanları tarafından mobil cihazlarda yapılan veri silme eylemlerinin yerinde incelemeyi engellediğini değerlendirmiş ve Arzum’a para cezası verilmesine karar vermiştir.

IWALLET: Verilerin Geri Getirilmiş Olması Önem Arz Etmiyor!

Kurum, yemek kartı sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında yürütülen ön araştırma kapsamında IWALLET Kurumsal Hizmetler AŞ’de (“IWALLET”) yerinde inceleme gerçekleştirmiştir. Bazı şirket çalışanlarının yerinde inceleme başladıktan yaklaşık bir saat sonra çeşitli bireysel WhatsApp sohbetlerini sildikleri ve ardından 24 saat süreli mesaj silme özelliğini aktif ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca, bazı çalışanların çeşitli WhatsApp gruplarından ayrılarak sohbet içeriğini sildikleri görülmüştür.

IWALLET, yerinde incelemeye ilişkin cevap yazısında çalışanların şirket talimatı olmaksızın ilgili sohbetleri sildiklerini, şirkette ilk kez yerinde inceleme gerçekleştirildiği için çalışanların panik olduklarını, silinen verilerin geri getirildiğini ve rekabet ihlali içeren bir içerik bulunmadığını ifade etmiştir.

Kurul, yaptığı değerlendirmede, birçok önceki kararına da referans vererek silinen verilerin geri getirilmiş olmasının, fiilin yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması niteliğine bir etkisinin bulunmadığını ve yerinde incelemeye başlandıktan sonra veri silinmesinin ortaya koyulmasının yeterli olduğunu belirtmiştir. Bu çerçevede şirkete idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.

Pirelli: Silinen Mesajlara Başka Bir Çalışanın Cihazından Erişilebilmesi Cezayı Engellemiyor

Otomotiv sektöründe lastik üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında yürütülen soruşturma çerçevesinde Pirelli Otomobil Lastikleri A.Ş.’nin (“Pirelli”) merkezinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme başladığı sırada uzaktan çalıştığı için şirkette bulunmayan ve çağrılması üzerine yerinde inceleme başladıktan bir buçuk saat sonra şirkete gelen bir çalışanın bu süre zarfında çeşitli WhatsApp yazışmalarını sildiği görülmüştür.

Pirelli, (i) şüphelenilen silme işleminin, çalışanın Kurum’un yerinde incelemeye başlamasından haberdar olduğu andan sonra yapıldığının şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilemediğini, (ii) her halükarda, silme işleminin Pirelli’nin bilgisi ve yönlendirmesi dışında, çalışanın mesajları üzerindeki rutin günlük silme davranışının bir yansıması olarak gerçekleştiğini ve kurumsal olarak Pirelli’ye atfedilebilecek herhangi bir kararı, iradeyi veya sistematik yaklaşımı yansıtmadığını ve (iii) silme işlemine konu yazışmalara farklı yollardan erişilip Kurum’a sunulduğunu ileri sürmüştür.

Kurul, silinen sohbete başka bir çalışanın telefonundan erişilmesinin veri bütünlüğünün korunup korunmadığının tespitini engellediğini belirtmiştir. Ayrıca Kurul, daha önceki kararlarıyla benzer şekilde silinen verilerin yerinde inceleme ekibi tarafından geri getirilmiş olmasına veya diğer çalışanların cihazlarından ya da yazışmanın karşı tarafından elde edilmiş olmasına, söz konusu silme eyleminin engellenmesi/zorlaştırılması olarak değerlendirilmesi noktasında dikkat edilmeyeceğini vurgulamıştır. Bu çerçevede Pirelli’ye idari para cezası verilmesine karar vermiştir.

Kuzey Test: Niyet Önemli Değil

Kurum, kimya sektöründe faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin belirli kamu ihalelerine yapılacak fiyat teklifi ve yaklaşık maliyetin belirlenmesi sürecinde danışıklı hareket edip etmediğinin tespiti amacıyla yürütülen soruşturma kapsamında Kuzey Test Analiz Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. (“Kuzey Test”) merkezinde yerinde inceleme gerçekleştirmiştir. Saat 10.55’te başlayan yerinde inceleme sırasında, bir Kuzey Test çalışanının mobil cihazında, Kuzey Kimya’nın tedarikçisi ve aynı zamanda soruşturma tarafı Koruma Klor’un iki çalışanı ile olan yazışmaların içeriğinin boş olduğu görülmüş ve bu durum bazı yazışmaların silindiğine dair şüphe uyandırmıştır. Daha sonra, Kurum uzmanları tarafından yapılan inceleme sonucunda konuşmalardan birinin saat 11.14’te; diğerinin ise saat 11.16’da silindiği tespit edilmiştir. İlgili çalışan “ilgili kişilerle olan yazışmaları panikle sildiği ve başka bir niyetinin bulunmadığını” ifade etmiştir. Bu kapsamda, Kurul yerinde incelenmenin engellenmesi ve zorlaştırılması nedeniyle Kuzey Test’e idari para cezası uygulamıştır.

Sonuç

Kurul’un 2025 yılında verdiği yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılmasına ilişkin kararlar, teşebbüslerin yerinde inceleme süreçlerinde son derece dikkatli davranmaları gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle WhatsApp ve benzeri mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmaların silinmesi, Kurul tarafından delil karartma olarak nitelendirilmekte ve idari para cezalarına konu olmaktadır. Kurul, silme işleminin panik veya rutin alışkanlık gibi gerekçelerle yapıldığı savunmalarını kabul etmemekte, silinen içeriğe başka yollarla erişilebilmesini de cezayı ortadan kaldıran bir husus olarak değerlendirmemektedir. Bu kapsamda teşebbüslerin, yerinde inceleme prosedürleri hakkında çalışanlarını önceden bilgilendirmeleri ve inceleme süresince hiçbir verinin silinmemesi konusunda gerekli tedbirleri almaları büyük önem taşımaktadır.